Phần lớn lao động vẫn làm việc giản đơn

Bộ LĐTBXH, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) vừa công bố ấn phẩm đầu tiên về "Xu hướng việc làm VN". Đây là báo cáo đầu tiên trong chuỗi báo cáo Bộ LĐTBXH dự kiến thực hiện, trong đó phân tích chi tiết các chỉ số chính về thị trường LĐ được quốc tế công nhận trong giai đoạn 1997-2007.

Báo cáo cũng cho thấy vẫn còn đó những thách thức lớn đối với việc bảo đảm việc làm bền vững cho nhóm dân số lớn của thị trường LĐ.

Nông nghiệp vẫn giữ vai trò chủ đạo

Báo cáo do TT Quốc gia dự báo và thông tin thị trường LĐ (Cục Việc làm- Bộ LĐTBXH) thực hiện với sự hỗ trợ kỹ thuật của ILO và hỗ trợ tài chính của Liên minh Châu Âu. Kết quả nghiên cứu cho thấy nông nghiệp vẫn là ngành chiếm tỉ trọng việc làm lớn nhất của VN. Năm 2007, có 23,8 triệu người có việc làm trong ngành này, chiếm khoảng 52% tổng số người có việc làm và ngày càng có xu hướng giảm.

Ngành công nghiệp chế biến đứng thứ hai với khoảng 12% và ngày càng giữ vị trí quan trọng hơn. Bằng chứng là ngành này đã cung cấp việc làm cho 5,6 triệu người (năm 2007), tăng hơn 2 triệu so với cuối những năm 90 của thế kỷ trước. Đứng thứ ba là ngành thương nghiệp (bao gồm cả sửa chữa xe có động cơ) thu hút 4,8 triệu LĐ, chiếm gần 11%. Với 2,6 triệu LĐ, ngành xây dựng chiếm khoảng 6%.

Ở góc độ giới, nông nghiệp cũng là ngành thu hút nhiều nhất cả nam và nữ giới. Công nghiệp chế biến đứng thứ hai về số lượng LĐ nam (khoảng 12% tổng số LĐ nam làm việc trong ngành này); thương mại đứng thứ hai về số lượng LĐ nữ (khoảng 13% tổng số LĐ nữ làm việc trong ngành).

Đáng lưu ý là LĐPT ở VN vẫn chiếm đa số với 28,1 triệu người vào năm 2007, chiếm 62% tổng số người có việc làm; tiếp đến là nhóm thợ thủ công có tay nghề chiếm 12,5%. Số lượng LĐPT lớn cho thấy VN vẫn thiếu việc làm hiệu quả.

77% LĐVN làm việc trong các nông trại, DN nhỏ

Qua nghiên cứu, nhóm vị thế công việc lớn nhất trong những năm qua thuộc về nhóm LĐ gia đình không được trả lương. Năm 2007, nhóm này chiếm 42% tổng số người có việc làm. Nhóm lớn thứ hai là LĐ tự làm, chiếm 34%.

Theo bà Nguyễn Thị Hải Vân- Phó Cục trưởng Cục Việc làm, Giám đốc TT Quốc gia dự báo và thị trường LĐ: Cả hai nhóm trên gộp lại chiếm 77% tổng số người có việc làm, có nghĩa là việc làm trong các nông trại và DN SXKD nhỏ của gia đình chiếm tỉ lệ lớn trong tổng số những người có việc làm ở nước ta. Chỉ có 23% còn lại là những người làm công ăn lương.

VN có tỉ trọng lớn người có việc làm là LĐ gia đình không được trả lương, trả công. LĐ gia đình cũng như tự làm ít có khả năng được bố trí công việc chính thức, đồng nghĩa với việc thiếu các yếu tố liên quan tới việc làm bền vững. Năm 2007, số việc làm dễ bị tổn thương chiếm 77% tổng số việc làm của cả nước.

Đặc biệt ở VN, nữ giới phải chịu nhiều khả năng bị tổn thương hơn nam giới. Cụ thể, 78% nữ giới có việc làm thuộc về nhóm LĐ tự làm và LĐ gia đình, so với tỉ lệ cũng rất cao của nam giới là 75% (năm 2007). Tỉ lệ việc làm dễ bị tổn thương cao, với nguy cơ thiếu việc làm bền vững là dấu hiệu của tình trạng đói nghèo phổ biến.